Sergey Petrovich Borodin (1902–1974) — taniqli rus sovet yozuvchisi, sovet tarixiy romanlar janrining eng yirik namoyandalaridan biri. U o‘tmish voqealarini keng ko‘lamda ko‘ra olish va tasvirlash qobiliyati tufayli shunchaki tarixiy faktlarni tiklab qolmay, balki o‘tgan davrlarga qaytadan jon bag‘ishlagan ijodkordir.
Ilk Taxallusi va E'tirof
Sergey Borodin Moskvada boy tarixga ega oilada tug‘ilgan: otasi zodagonlar avlodidan, onasi esa mashhur tatar knyazlari Ingalichevlar sulolasidan edi. Undagi adabiyot va folklorga bo‘lgan qiziqish erta uyg‘ondi — ilk ocherkini 12 yoshida nashr ettirdi.
V. Ya. Bryusov nomidagi Oliy adabiyot va badiiy institutni tamomlagach, Borodin ko‘p sayohat qildi. 1920-yillarda Buxoro va Samarqandga uyushtirilgan etnografik ekspeditsiyalar uning taqdirini butunlay o‘zgartirib yubordi. Sharq madaniyati, an’analari va qadimiy me’morchiligidan hayratlangan yozuvchi o‘z ijodiy yo‘lining boshida Amir Sargijon taxallusi ostida ijod qildi. Ushbu nom bilan u Osiyo hayotiga bag‘ishlangan yorqin qissa va ocherklar yozdi, o‘quvchilarni tarixiy aniqlik hamda she’riy uslub bilan jalb etdi.
Ijod Cho‘qqilari: Dmitriy Donskoy va Sharq
1940-yillarning boshida yozuvchi taxallusdan voz kechdi va adabiyot tarixiga o‘zining haqiqiy ismi bilan kirdi. Uning ijodida ikkita ulkan cho‘qqi ajralib turadi:
1.«Dmitriy Donskoy» romani (1941)
Kulikovo jangi va rus yerlarining birlashishiga bag‘ishlangan ushbu kitob Ikkinchi jahon urushi boshlangan davrda nashr etildi. Jonli va jo‘shqin tilda yozilgan roman o‘sha paytda muhim vatanparvarlik ramziga aylandi. Ushbu asari uchun Sergey Borodin 1942-yilda Ikkinchi darajali Stalin mukofoti bilan taqdirlandi.
2.«Samarqand osmonida yulduzlar» epopeyasi
Yozuvchi ko‘p yillar davomida mehnat qilgan monumental romanlar turkumi. Unga «Cho‘loq Temur» (1955), «Yurish gulxanlari» (1962) va «Chaqmoqday Boyazid» (1973) romanlari kirdi. To‘rtinchi qism — «Oq ot» romani esa muallifning vafoti tufayli tugallanmay qoldi. Epopeya kitobxon ko‘z o‘ngida XIV–XV asrlar chorrahasidagi ulkan manzarani ochib beradi hamda Amir Temur shaxsiyati va uning imperiyasidagi xalqlar taqdirini chuqur tahlil qiladi.
Toshkent Davri va Qoldirgan Merosi
1951-yildan boshlab Sergey Borodin o‘z hayotini butunlay O‘zbekiston bilan bog‘ladi va Toshkentga ko‘chib o'tdi. Bu yerda u mahalliy ziyolilar, jumladan Sharaf Rashidov, Said Ahmad va boshqa madaniyat arboblari bilan yaqin do‘st bo‘lib, o‘zbek madaniyatining qadrdon vakiliga aylandi. Yozuvchi O‘rta Osiyo tarixini chuqur o‘rgandi va adabiy aloqalarni mustahkamlashga ulkan hissa qo‘shdi. 1973-yilda unga «O‘zbekiston SSR xalq yozuvchisi» faxriy unvoni berildi.
Sergey Petrovich Borodin 1974-yilda vafot etdi. Uning Toshkentdagi xonadonida vaqt o‘tishi bilan go‘zal bog‘ va boy kutubxona shakllandi hamda keyinchalik bu yerda Sergey Borodinning uy-muzeyi tashkil etildi. Ushbu muzey qadimiy tarix uzra yulduzlarni charaqlatgan buyuk yozuvchi xotirasini hamon saqlab kelmoqda.
Quyida S. Borodinning Audiobook.uz saytida mohirona o’qib eshittirilgan rus tilidagi romanlari nomlari keltirilgan:
Звезды Над Самаркандом. Книга I. Хромой Тимур Гл. 1-7
Звезды Над Самаркандом. Книга I. Хромой Тимур. Гл. 8-14
Звезды Над Самаркандом. Книга I. Хромой Тимур. Гл. 15-20
Звезды Над Самаркандом. Книга II. Костры Похода. Гл. 1-10
Звезды Над Самаркандом Книга II. Костры Похода. Гл. 11-20
Звезды Над Самаркандом. Книга III. Молниеносный Боязид. Гл. 1-10
Звезды Над Самаркандом. Книга III. Молниеносный Боязид. Гл. 11-20.